Здравствуйте…

Сегодня 14 октября - в Польше День Национального Образования, популярно называнный Днем Учителя. Всех учителей поздравляю с их праздником и всем слова уважения.
Сегодня тоже имеет место 65 годовщина бунта и коллективного бегства из лагеря уничтожения евреев в Собиборе - немецкого лагера на територии Польши во время II мировой войны.
Этот лагерь находился в деревне Собибур, невдалеке сегодняшней восточной границы Польши, близко железнодорожной линии из Хелма во Влодаву (восточная часть люблинского воеводства). Строительство этого лагеря немцы начали в марте 1942 года в пределах операции " Reinhard".
Лагерь сначала занимал поверхность 12 гектаров, а по расширению (конец 1942 г.) - 60 гектаров. Состоял из пяти частей: одной гарнизонной (Vorlager, где находились железнодорожная платформа и "хозяиственные" здания) и четыре занумерованых части: I - где работали заключенные в разных мастерских, II - площадь, на которой заключенные были вынужденные раздеваться; здесь находились тоже склады их одежды и багажов, III - совершенно изолированное место гибели, с газовыми камерами, печьями и массовыми могилами, и IV называнный "Северным лагерем", который не успел сыграть никакую роль в процессе гибели.
Весь лагерь был обведен тройным забором из колючей проволоки, каналом с водой, и 15. метровым поясом "минного поля".
Первый транспорт добрался к лагерю с концом апреля или в первых днях мая 1942 года (по-разному источники подают). Считал он 250 евреев из лагеря принудительной работы в Крыхове, на которых тестировали методы убивания газом. После этого „эксперимента” началось там массовое убийство евреев.
Число жертв лагеря в Собиборе не точно установлено из-за недостатка архивов, измеряется однако, что погибло тут минимум 250 тысячы еврей, наиболее много из Польши, тоже из Германии, Чехии, Бельгии, Франции, Голландии, СССР и других стран Европы.
14 октября 1943 года в лагере вспыхнул вооруженный бунт заключенных в лагере и, которым руководили польский еврей Лейб Фэльдгэндлер и офицер Красной Армии Александр Печерский (http://www.eleven.co.il/article/13210). Бунтовщики вооруженны ножами убили СС-манов, а по овладении складом оружия часть заключенных приняла пробу коллективного бегства. Часть из них погибла во время форсирования колючих проволок, рова, на минном поле или от пулей вахтеров. Убежало 300 людей, из которых только 30 дождалось освобождения.
После этого события немцы решились сликвидировать лагерь в Собиборе. Всякие следы преступной деятельности пытались аккуратно стереть: лагерные объекты разобрали, землю вспахали, а на месте лагеря посадили лес. Пережили однако люди, которые дали свидетельство тех событий.
Память всем...
В 1965 г. на территории бывшего лагеря стал поставленный Памятник Жертвом.

Хорошая сторона о лагере в Собиборе: http://www.deathcamps.org/sobibor/sobibor.html
Оттуда внизу фотография макета лагеря.

До встречи.

Версия по-польски:
Dzisiaj 14 października – w Polsce Dzień Edukacji Narodowej, powszechnie nazywany Dniem Nauczyciela. Wszystkim nauczycielom składam wyrazy szacunku i życzenia wszystkiego najlepszego w Dniu ich święta.
Dzisiaj też przypada 65 rocznica buntu i zbiorowej ucieczki z obozu zagłady Żydów w Sobiborze.
Obóz ten znajdował się we wsi Sobibór, niedaleko dzisiejszej wschodniej granicy Polski, blisko linii kolejowej z Chełma do Włodawy (wschodnia część województwa lubelskiego). Budowę tego obozu Niemcy zaczęli w marcu 1942 roku w ramach operacji „Reinhard”.
Obóz z początku zajmował powierzchnię 12 hektarów, a po rozbudowie (koniec 1942 roku) – 60 hektarów. Składał się z pięciu części: jednej garnizonowej (Vorlager – gdzie znajdowała się rampa kolejowa i budynki gospodarcze) oraz czterech ponumerowanych lagrów: I – gdzie pracowali więźniowie w różnych warsztatach, II – plac, na którym przybyli więźniowie musieli się rozbierać; tu znajdowały się też magazyny ich odzieży i bagaży, III – zupełnie odizolowany teren zagłady, a komorami gazowymi, piecami i masowymi grobami oraz IV zwany „Obozem Północnym”, który nie zdążył odegrać żadnej roli w procesie zagłady.
Cały obóz był otoczony potrójnym płotem z drutu kolczastego, rowem z wodą, a 15. metrowym pasem „pola minowego”.
Pierwszy transport dotarł do obozu z końcem kwietnia albo w pierwszych dniach maja 1942 roku (różnie źródła podają). Liczył on 250 Żydów – więźniów z obozu pracy przymusowej w Krychowie, na których testowano metody zabijania gazem. Po tym „eksperymencie” zaczęła się tam masowa eksterminacja Żydów.
Liczba ofiar obozu w Sobiborze nie jest dokładnie ustalona ze względu na brak archiwów, szacuje się jednak, że zginęło tutaj minimum 250 tysięcy Żydów, najwięcej z Polski, również z Niemiec, Czech, Belgii, Francji, Holandii, ZSRR i wielu innych krajów Europy.
14 października 1943 roku w obozie wybuchł zbrojny bunt więźniów w obozie I, którym kierowali polski Żyd Lejb Feldhendler i oficer Armii Czerwonej Aleksander Peczerski ( http://www.eleven.co.il/article/13210 ). Uzbrojeni w noże zabili SS-manów, a po opanowaniu składu broni część więźniów podjęła próbę zbiorowej ucieczki. Część z nich zginęła przy forsowaniu drutów, fosy, na polu minowym lub od kul strażników. Uciekło 300 ludzi, z których tylko 30 doczekało wyzwolenia.
Po tym wydarzeniu Niemcy zdecydowali się zamknąć obóz w Sobiborze. Wszelkie ślady zbrodniczej działalności usiłowali starannie zatrzeć: obiekty obozowe rozebrano, teren zaorano, a na miejscu obozu zasadzono las. Przetrwali jednak ludzie, którzy dali świadectwo tamtych wydarzeń.
W 1965 r. na terenie byłego obozu został postawiony Pomnik Pamięci Ofiar.

Dobra strona o obozie w Sobiborze:
http://www.deathcamps.org/sobibor/sobibor_pl.html
Stamtąd na dole fotografia makiety obozu.
[680x259]